Informatie waarmee mensen kunnen handelen
Crisiscommunicatie is volgens het NIPV communicatie met de bevolking tijdens een incident, ramp of crisis. Zij sluit aan op wat de samenleving moet weten, zodat mensen hun handelen op de situatie kunnen afstemmen. Het gaat dus om meer dan melden dat er iets is gebeurd.
Een bruikbaar crisisbericht vertelt wat bekend is, wat nog onzeker is, voor wie de informatie geldt en wat mensen moeten doen. Dat handelingsadvies kan bijvoorbeeld gaan over afstand houden, een gebied verlaten of officiële updates volgen. De juiste instructie verschilt per incident.
Drie doelen
Het NIPV noemt drie hoofddoelen. Het eerste is informatiebehoefte: tijdige, correcte en begrijpelijke uitleg geven over de gebeurtenis, lopende processen, onzekerheden en keuzes. Het tweede is schadebeperking: mensen waarschuwen en een handelingsperspectief geven waarmee gevolgen kunnen worden beperkt.
Het derde doel is betekenisgeving. Daarbij wordt een gebeurtenis geduid in een breder verband en is er aandacht voor gevoelens en maatschappelijke gevolgen. Dit is vooral belangrijk wanneer een crisis veel onrust of vragen oproept.
Wie is verantwoordelijk?
Crisiscommunicatie is onderdeel van de gemeentelijke crisisbeheersing. Het NIPV beschrijft het als een wettelijk vastgestelde taak van de burgemeester of, bij een crisis van meer dan plaatselijke betekenis, de voorzitter van de veiligheidsregio. De burgemeester zorgt dat de getroffen bevolking goed wordt geïnformeerd en geeft een te volgen gedragslijn aan.
Bij een bovenlokale crisis wordt de communicatie in het Regionaal Beleidsteam gecoördineerd. Bij een nationale crisis kan het Nationaal Kernteam Crisiscommunicatie optreden als informatieknooppunt voor pers- en publiekscommunicatie vanuit de Rijksoverheid. Welke organisatie zichtbaar communiceert, hangt dus af van schaal en onderwerp.
Waarom berichten veranderen
In de eerste minuten is vaak nog niet alles bevestigd. Een eerste bericht kan daarom kort zijn en later worden aangevuld. Een wijziging betekent niet automatisch dat het eerdere bericht onjuist was; het operationele beeld kan completer worden, een effectgebied kan veranderen of nieuwe maatregelen kunnen nodig zijn.
Goede crisiscommunicatie benoemt ook wat nog onbekend is. Dat voorkomt dat een voorlopige inschatting als vaststaand feit wordt gelezen.
Welke bronnen volg je?
Kijk naar NL-Alert, de website en sociale kanalen van veiligheidsregio en gemeente, en andere kanalen die de overheid voor het incident noemt. Controleer of een gedeeld screenshot actueel is en bij jouw gebied hoort.
Een P2000-regel is geen crisisbericht. Zo'n alarmering bevat meestal geen gevalideerde uitleg, publieksadvies of updates over het effectgebied. Gebruik een meldingssite daarom niet als vervanging voor officiële instructies.
Wat kun je zelf doen?
Lees het hele bericht, let op plaats en tijd en volg het handelingsadvies. Help mensen die een waarschuwing mogelijk niet hebben ontvangen. Deel bij voorkeur een link naar de officiële bron in plaats van een losse uitsnede.
Bel 112 alleen bij acute nood of relevante nieuwe informatie. Algemene vragen horen bij een officieel informatienummer als dat is geopend. Bij tegenstrijdige berichten geldt de meest recente informatie van het bevoegde officiële kanaal voor het betreffende incident.