Gemeentelijke zorg tijdens een crisis
Bij een brand, ramp of langdurige crisis zijn niet alleen politie, brandweer en geneeskundige diensten nodig. Getroffen mensen kunnen informatie, opvang, verzorging of hulp bij herstel nodig hebben. De gemeentelijke maatregelen en voorzieningen voor deze taken heten bevolkingszorg.
Voor bevolkingszorg worden gemeentelijke functionarissen en teams aangewezen. De precieze organisatie kan per veiligheidsregio verschillen. Gemeenten kunnen regionaal samenwerken en delen van de uitvoering door gespecialiseerde organisaties laten doen. De verantwoordelijkheid en afstemming blijven onderdeel van de gemeentelijke crisisorganisatie.
Welke taken horen erbij?
De Rijksoverheid noemt voorlichting aan de bevolking, opvang en verzorging, nazorg, registratie van slachtoffers en schadegevallen en advisering van het Regionaal Operationeel Team. Het NIPV groepeert deze werkzaamheden in crisiscommunicatie, acute bevolkingszorg en herstelzorg.
Crisiscommunicatie geeft feiten, waarschuwingen en handelingsadvies, zodat mensen weten wat zij kunnen doen. Acute bevolkingszorg kan gaan over het opvangen, verzorgen of verplaatsen van getroffenen die dit niet zelf kunnen regelen. Herstelzorg kijkt verder dan de eerste uren en bereidt de terugkeer naar een normale situatie voor.
Ook omgevingszorg kan een rol spelen. Daarbij gaat het om gemeentelijke werkzaamheden rond milieu, gebouwen en openbare ruimte om verdere schade te beperken en herstel mogelijk te maken. Welke processen werkelijk worden geactiveerd hangt af van het incident.
Niet iedere getroffene gaat naar een opvanglocatie
Bevolkingszorg houdt rekening met zelfredzaamheid. Veel mensen kunnen tijdelijk bij familie of vrienden terecht of zelf praktische zaken regelen. De georganiseerde hulp richt zich daardoor in het bijzonder op mensen die extra ondersteuning nodig hebben. Dat betekent niet dat de gemeente niets doet wanneer niet voor iedereen een centrale opvang wordt geopend.
Een opvanglocatie kan bovendien veranderen naarmate een incident langer duurt. Volg daarom alleen het actuele adres en de instructies van gemeente of veiligheidsregio. Ga niet op basis van oude sociale-mediaberichten naar een locatie.
Van acute hulp naar herstel
Wanneer de hulpdiensten vertrekken, kan de gemeentelijke taak nog lang doorgaan. Denk aan bewonersinformatie, schadevragen, tijdelijke huisvesting, psychosociale nazorg, herdenking en herstel van de leefomgeving. Openstaande acties worden vanuit de regionale crisisorganisatie overgedragen aan de betrokken gemeente of gemeenten.
Bevolkingszorg is dus geen vierde blauwe hulpdienst en ook geen gebouw. Het is een samenhangend pakket gemeentelijke crisisprocessen voor mensen en omgeving. De omvang kan klein en lokaal zijn of regionaal worden gecoördineerd, afhankelijk van wat de crisis vraagt. Voor inwoners zijn de zichtbare resultaten vooral betrouwbare informatie, passende opvang en ondersteuning tijdens de overgang van acute dreiging naar herstel.