De wettelijke betekenis
In het Wetboek van Strafvordering staat dat ontdekking op heterdaad plaatsvindt wanneer een strafbaar feit wordt ontdekt terwijl het wordt begaan of direct nadat het is begaan. De wet zegt ook dat de heterdaadsituatie niet langer voortduurt dan de ontdekking direct daaropvolgend, zonder onderbreking.
In gewone taal gaat het dus om een strafbaar feit dat nu gebeurt of zojuist is gebeurd, waarbij er een directe lijn is tussen wat is ontdekt en het optreden daarna. Denk aan iemand die op dat moment een ruit inslaat, een fiets wegneemt of na een beroving direct wegrent. Een vermoeden over iets dat dagen geleden gebeurde is geen heterdaad, ook al kan die informatie nog steeds belangrijk zijn voor de politie.
Wanneer bel je 112?
De Rijksoverheid noemt heterdaad uitdrukkelijk als reden om 112 te bellen. Dat geldt bijvoorbeeld wanneer je ziet dat iemand inbreekt of geweld gebruikt. Een snelle melding geeft de meldkamer de kans om actuele informatie door te geven aan agenten in de buurt.
Vertel eerst waar je bent en wat er gebeurt. Beschrijf daarna zo feitelijk mogelijk hoeveel personen je ziet, hun signalement, een loop- of rijrichting en eventueel een kenteken. Zeg duidelijk wat je zelf hebt gezien en wat je alleen van iemand anders hebt gehoord. Blijf bereikbaar en volg de instructies van de centralist.
Is het strafbare feit voorbij en is er geen direct gevaar of actuele kans om de verdachte aan te treffen? Neem dan voor politie zonder spoed contact op via 0900-8844 of gebruik de passende mogelijkheid op politie.nl. De meldkamer bepaalt uiteindelijk welke inzet bij de actuele situatie past.
Veiligheid gaat voor
Een verdachte kan gewapend, agressief of onvoorspelbaar zijn. Houd daarom afstand, zoek een veilige plek en wacht op de aanwijzingen van de meldkamer. Probeer niet zelf een confrontatie aan te gaan.
Ga niet achter een vluchtend voertuig aan en blokkeer geen gevaarlijke vluchtroute. Maak alleen vanuit een veilige positie bruikbare aantekeningen of beelden. Raak achtergelaten voorwerpen zo min mogelijk aan, omdat die voor onderzoek van belang kunnen zijn.
Heterdaad zegt niets over schuld
Een heterdaadsituatie beschrijft het tijdstip en de directe ontdekking. Het is geen einduitspraak dat iemand schuldig is. Politie en justitie onderzoeken wat er werkelijk is gebeurd. Een persoon over wie wordt gebeld, is een mogelijke verdachte en heeft rechten.
De praktische kern is eenvoudig: gebeurt een mogelijk strafbaar feit nu of zojuist, bel 112, meld controleerbare waarnemingen en blijf zelf veilig. Publiceer geen beschuldigingen of herkenbare beelden online; geef relevante informatie rechtstreeks aan de politie.